NAUKA | 18.09.2025
Czy berberyna może być łączona z metforminą w leczeniu cukrzycy typu 2?
Berberyna i metformina to dwa popularne środki znane ze swojego dobroczynnego działania w przypadku zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2 czy, insulinooporność. Chociaż działają na odmiennych mechanizmach, ich połączenie budzi coraz większe zainteresowanie w środowisku medycznym. Warto przyjrzeć się, czy ich wspólne stosowanie jest bezpieczne i jakie korzyści może przynieść pacjentom.
Mechanizm działania berberyny i metforminy – porównanie
Berberyna to naturalny alkaloid roślinny, znany ze swojego wielokierunkowego działania. Poprawia wrażliwość na insulinę, zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie (glukoneogenezę) i wspiera metabolizm tłuszczów. Co więcej, posiada także właściwości przeciwzapalne i wpływa na regulację mikrobiomu jelitowego, co dodatkowo ma znaczenie dla glikemii. Nad skutecznością i mechanizmami prowadzono wiele badań, zarówno przedklinicznych, jak i klinicznych. Ostatnie z nich, dotyczące działania berberyny u ludzi zostały przeprowadzone przez zespół badaczy z Chin i Włoch, a ich wyniki potwierdziły, że berberyn wykazuje potencjał w obniżaniu poziomu glukozy i lipidów we krwi (Dong et al., 2012).
Metformina, stosowana od dekad w leczeniu cukrzycy typu 2, podobnie jak berberyna działa głównie poprzez hamowanie glukoneogenezy w wątrobie. Dodatkowo metformina zmniejsza również wchłanianie glukozy w jelitach i zwiększa jej wychwyt przez mięśnie, co prowadzi do poprawy kontroli glikemii. Warto zaznaczyć, że metformina nie stymuluje wydzielania insuliny, co minimalizuje ryzyko hipoglikemii. Co istotne, oba środki, dzięki różnymch mechanizmom działania wykazują efekt synergii -– metformina wzmacnia działanie berberyny w zakresie obniżania poziomu glukozy, a berberyna może wspierać działanie metforminy w poprawie profilu lipidowego (Wang et al., 2017).
Czy można je łączyć w leczeniu cukrzycy typu 2?
Wyniki badań wskazują, że połączenie berberyny i metforminy może być korzystne nie tylko dla pacjentów z cukrzycą typu 2, ale i insulinoopornością. W przeglądzie przeprowadzonym przez zespół badaczy z Chin wykazano, że berberyna może wspomagać działanie metforminy, co pozwala na obniżenie dawek leku syntetycznego, minimalizując ryzyko skutków ubocznych, takich jak problemy żołądkowo-jelitowe. Efekt synergii tych dwóch substancji przekłada się na bardziej efektywną kontrolę glikemii oraz poprawę parametrów lipidowych (Zhang et al., 2008).
Korzyści z łączonego stosowania metforminy z berberyną
- Poprawa kontroli glikemii: Połączenie berberyny z metforminą może bardziej efektywnie obniżać poziom glukozy we krwi niż stosowanie każdego z tych środków osobno. Synergia ich działania pozwala na kompleksowe podejście do leczenia cukrzycy.
- Wpływ na profil lipidowy: Berberyna, dzięki swojemu działaniu hipolipemicznemu, wspiera redukcję poziomu cholesterolu i triglicerydów, co uzupełnia działanie metforminy.
- Działanie przeciwzapalne: zarówno berberyna, jak i metformina wykazują zdolność do zmniejszania stanu zapalnego, co jest istotne w leczeniu insulinooporności i zespołu metabolicznego.
Jak farmaceuta może pomóc pacjentowi?
Pacjenci mogą pytać o możliwość stosowania berberyny jako alternatywy lub uzupełnienia leczenia metforminą. Co wtedy?
- Upewnić się, że pacjent jest pod opieką lekarza, jego stan zdrowia, w tym glikemia jest monitorowana, oraz konsultuje suplementację z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmuje inne leki.
- Dobrać taką porcję berberyny, aby osiągnąć pożądane efekty fizjologiczne: efekty stosowania berberyny wedle badań naukowych zaczynają się od 500 mg. Najlepiej porcję tę podzielić na 2 części, aby uniknąć ewentualnego podrażnienia przewodu pokarmowego.
- Podkreślić znaczenie stylu życia: Suplementacja berberyny powinna być wspierana zbilansowaną dietą i aktywnością fizyczną, wówczas korzystne efekty dla organizmu będą wymierne.
Potencjalne ryzyko połączenia berberyny i metforminy. Dowiedz się więcej o możliwych skutkach ubocznych
Chociaż berberyna i metformina są generalnie dobrze tolerowane, ich łączne stosowanie może powodować pewne skutki uboczne, takie jak:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunki)- stąd też warto podzielić porcję berberyny na 2 mniejsze.
- Ryzyko hipoglikemii, szczególnie przy stosowaniu innych leków przeciwcukrzycowych- stąd też ważne, aby stosować oba preparaty, będąc pod opieką lekarza, monitorować glikemię.
Podsumowanie
Połączenie berberyny z metforminą może być skutecznym rozwiązaniem w terapii cukrzycy typu 2 i insulinooporności, przynosząc dodatkowe korzyści metaboliczne. Efekt synergii tych dwóch substancji umożliwia kompleksowe podejście do leczenia, poprawiając kontrolę glikemii, profil lipidowy oraz zmniejszając stan zapalny. Jednakże decyzja o ich wspólnym stosowaniu powinna być podejmowana przez lekarza, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb pacjenta. Farmaceuci, dzięki swojej wiedzy, mogą odegrać kluczową rolę w edukacji pacjentów i monitorowaniu bezpieczeństwa terapii.
Bibliografia:
Dong, H., Wang, N., Zhao, L., & Lu, F. (2012). Berberine in the Treatment of Type 2 Diabetes Mellitus: A Systemic Review and Meta-Analysis. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine : ECAM, 2012. https://doi.org/10.1155/2012/591654.
Wang, H., Zhu, C., Ying, Y., Luo, L., Huang, D., & Luo, Z. (2017). Metformin and berberine, two versatile drugs in treatment of common metabolic diseases. Oncotarget, 9(11), 10135–10146. https://doi.org/10.18632/ONCOTARGET.20807.
Zhang, Y., Li, X., Zou, D., Liu, W., Yang, J., Zhu, N., Huo, L., Wang, M., Hong, J., Wu, P., Ren, G., & Ning, G. (2008). Treatment of type 2 diabetes and dyslipidemia with the natural plant alkaloid berberine. The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 93(7), 2559–2565. https://doi.org/10.1210/JC.2007-2404.
