Endometrioza – objawy, których nie wolno ignorować. Co powinno skłonić do wizyty u specjalisty?

objawy endometriozy

Odczuwasz silny ból w trakcie menstruacji, który utrudnia lub uniemożliwia normalne funkcjonowanie, a do tego inne uciążliwe objawy i zadajesz sobie pytanie „Czy to może być endometrioza”? Zdiagnozowanie endometriozy często może być wyzwaniem. Choroba ta może bowiem objawiać się dolegliwościami m.in. ze strony układu pokarmowego i moczowego, które mogą zostać błędnie skojarzone z innymi schorzeniami. Co więcej, diagnozę utrudniają wciąż obecne w świadomości lekarzy przekonania, że bolesne miesiączki są czymś, co należy po prostu zaakceptować.

Jeśli jednak dolegliwości są uciążliwe i znacznie pogarszają jakość życia, a do tego rzutują na relacje rodzinne i społeczne, ważne jest, aby nie bagatelizować objawów i szukać specjalisty, mającego doświadczenie w diagnostyce i leczeniu tej choroby, pamiętając, że w Polsce wciąż jeszcze niedostateczna jest świadomość tej choroby i niewiele jest ośrodków specjalizujących się w jej leczeniu.

Czy silny ból miesiączkowy to objaw endometriozy?

Silny ból przy menstruacji, utrudniający codzienne funkcjonowanie, którego nie łagodzą dostępne bez recepty leki przeciwbólowe to zazwyczaj jeden z pierwszych niepokojących sygnałów, które powinny skłonić do wizyty u lekarza. Ból przy endometriozie może być bardzo uciążliwy. Występuje najczęściej w obrębie miednicy mniejszej, ale może też promieniować do innych okolic Powinien wzbudzić nasz niepokój, nie tylko gdy nie ustępuje po przyjęciu tabletek przeciwbólowych dostępnych bez recepty, a także gdy pojawia się pomiędzy miesiączkami, w szczególności – podczas owulacji.

Czy wzdęcia mogą być objawem endometriozy? Co to jest endo belly?

Wzdęcia, uczucie pełności, zaparcia lub biegunki mogą towarzyszyć endometriozie, szczególnie jeśli pojawiają się lub nasilają cyklicznie, w związku z miesiączką. Niestety, często mogą przypominać dolegliwości występujące w innych chorobach m.in. w zespole jelita drażliwego (IBS) lub SIBO. Warto zwrócić uwagę, czy wzdęcia i zaparcia pojawiają się cyklicznie i poinformować o tym lekarza. Określenie „endo belly” jest potocznym terminem używanym przez pacjentki z endometriozą na określenie nasilonych wzdęć, uczucia rozpierania i przejściowego zwiększenia obwodu brzucha. Jakie objawy ze strony układu pokarmowego towarzyszą endometriozie oprócz endo belly? Mogą to być bolesne wypróżnienia podczas miesiączki i ból promieniujący do odbytu, a także ból i pieczenie przy oddawaniu moczu (dysuria).

Czy częste zaparcia mogą być objawem endometriozy?

Nawracające zaparcia mogą być objawem endometriozy, zwłaszcza gdy nasilają się w drugiej fazie cyklu lub podczas miesiączki. Objawy żołądkowo-jelitowe to jeden z najczęstszych problemów towarzyszących endometriozie. Ogniska tkanki endometrialnej mogą umiejscowić się na ścianach jelita (najczęściej w esicy i odbytnicy) lub w tzw. Zatoce Douglasa (przestrzeń między macicą a odbytem). Skutkuje to deformacją jelit – światło jelita ulega zawężeniu i usztywnieniu, co utrudnia przesuwanie się stolca. Jelita mogą również „sklejać się” z macicą lub jajnikami, mogą też tworzyć się zrosty.

Czy ból podczas stosunku to objaw endometriozy?

Ból podczas zbliżenia (dyspareunia) to jeden z sygnałów, które powinny skłonić do konsultacji ze specjalistą. Ból endometrialny może utrzymywać się po zbliżeniu przez kilka godzin, a niekiedy dłużej i. Co może być przyczyną bólu podczas stosunku? Tego typu dolegliwości mogą wynikać z obecności ognisk endometriozy oraz zrostów w okolicach więzadeł maciczno-krzyżowych lub przegrody pochwowo-odbytniczej.

Czy ból pleców to objawy endometriozy?

Ból pleców, szczególnie w dolnej części, w okolicy krzyżowej może towarzyszyć endometriozie. Ból ten może promieniować do pośladków, bioder lub nóg. Często nasila się podczas miesiączki. Skąd bierze się ból pleców przy endometriozie? Dolegliwości bólowe mogą być związane z obecnością zmian endometriozy w obrębie miednicy mniejszej.

Czy trudności z zajściem w ciążę mogą być objawem endometriozy?

Endometriozie często towarzyszą trudności z zajściem w ciążę. Dlaczego? Ponieważ ogniska choroby wywołują stan zapalny, który może wpływać na jakość komórek jajowych. Z kolei zrosty i zmiany anatomiczne w obrębie miednicy mogą zaburzać prawidłowe funkcjonowanie jajowodów i utrudniać spotkanie komórki jajowej z plemnikiem. Krótko mówiąc, anatomia i fizjologia układu rozrodczego zostają w znaczny sposób zaburzone.

Podejrzewam, że moje dolegliwości mogą wskazywać na endometriozę. Jak rozmawiać z lekarzem?

Jak opowiedzieć lekarzowi o swoich objawach, aby pomóc mu ocenić, czy mogą mieć związek z endometriozą? Zanim udamy się do specjalisty warto przede wszystkim zacząć prowadzić dziennik objawów. Jeżeli dolegliwości pojawiają się cyklicznie i można je łatwo skojarzyć z kolejnymi fazami cyklu miesiączkowego, powinien to być dla lekarza sygnał, by w diagnostyce wziąć pod uwagę również i endometriozę. Podczas wizyty warto dokładnie opisać, w jaki sposób dolegliwości wpływają na codzienne funkcjonowanie. Powiedz lekarzowi, jeśli ból uniemożliwia wykonywanie pracy lub nauki, ogranicza aktywność fizyczną, wpływa na życie rodzinne i towarzyskie albo utrudnia lub uniemożliwia satysfakcjonujące współżycie. Należy wspomnieć, że dostępne w aptekach leki przeciwbólowe nie przynoszą ulgi. Warto też wspomnieć o wszystkich objawach, nawet tych, które z mogą nie być związane z dolegliwościami typowo ginekologicznymi czy jelitowymi.

Endometrioza – rzadkie, nietypowe objawy

Ogniska endometriozy mogą pojawić się w nietypowych miejscach i właśnie tam wywoływać dolegliwości. Rzadko komórki endometrium mogą przenieść się do przepony i opłucnej (wówczas odczuwane jest kłucie w klatce piersiowej i ból prawego barku i prawej łopatki). Bardzo rzadko mogą pojawiać się także w płucach, objawem czego są duszności i krwioplucie w czasie miesiączki. Mogą także zaatakować nerwy obwodowe (nerw kulszowy), powodując bóle i drętwienie kończyn dolnych. Niezwykle rzadko zdarza się też przeniesienie komórek endometrium do oczu i mózgu.

W literaturze medycznej zwraca się uwagę na to, że endometrioza to choroba ogólnoustrojowa, zaburzająca funkcjonowanie całego organizmu. Chorobie może towarzyszyć przewlekłe zmęczenie, które może mieć związek m.in. z przewlekłym stanem zapalnym, bólem, zaburzeniami snu oraz obciążeniem związanym z długotrwałym przebiegiem choroby. Przewlekły ból i związane z nim ograniczenia mogą wpływać na życie zawodowe, rodzinne, społeczne i seksualne. U kobiet z endometriozą częściej obserwuje się również objawy depresyjne i lękowe.

Najczęstsze objawy endometriozy:

  • silny, paraliżujący ból menstruacyjny,
  • przewlekły ból miednicy mniejszej,
  • ból podczas lub po stosunku (dyspareunia),
  • cykliczne wzdęcia brzucha (tzw. endo belly),
  • bolesne wypróżnienia podczas miesiączki,
  • ból i pieczenie przy oddawaniu moczu (dysuria),
  • trudności z zajściem w ciążę,
  • ciągłe wyczerpanie i brak energii.

Nietypowe objawy endometriozy

  • ból barku lub łopatki nasilający się w trakcie okresu,
  • ból promieniujący do pośladków i ud,
  • cykliczny ból przypominający rwę kulszową,
  • cykliczny ból w klatce piersiowej i duszności,
  • przewlekłe zmęczenie i problemy z koncentracją,
  • bóle głowy lub migreny, które mogą nasilać się w określonych fazach cyklu.

 

Bibliografia

Agarwal, S. K., Chapron, C., Giudice, L. C., Laufer, M. R., Leyland, N., Missmer, S. A., Taylor, H. S., & Taylor, R. N. (2019). Clinical diagnosis of endometriosis: a call to action. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 220(4), 354.e1–354.e12.

Horne AW, Saunders PTK. SnapShot: Endometriosis. Cell. 2019 Dec 12;179(7):1677-1677.e1. doi: 10.1016/j.cell.2019.11.033. Epub 2019 Dec 12. PMID: 31951524.

Słabuszewska-Jóźwiak, A., Ciebiera, M., & Szymański, W. (2020). Diagnostic delays in endometriosis – current status and prospects for the future. Journal of Clinical Medicine.

Sourial, S., Tempest, N., & Hapangama, D. K. (2014). Theories on the pathogenesis of endometriosis. Molecular Human Reproduction, 20(8), 718–731.

de Kok L, Boersen Z, Coppus S, van Haaps A, van Hanegem N, Klinkert E, Maas J, Mijatovic V, Smeets M, Steensma A, Teklenburg G, van Vliet H, Braat D, Schers H, Nap A. Diagnostic delay in endometriosis: is there any progress? Reprod Biomed Online. 2026 Jul;53(1):105405. doi: 10.1016/j.rbmo.2025.105405. Epub 2025 Nov 10. PMID: 42054959.

Taylor, H. S., Kotlyar, A. M., & Flores, V. A. (2021). Endometriosis is a chronic systemic disease: clinical challenges and novel empirical approaches. The Lancet, 397(10276), 839–852.

Zondervan, K. T., Becker, C. M., & Missmer, S. A. (2020). Endometriosis. Nature Reviews Disease Primers, 6(1), 9.