Chcę zajść w ciążę! Płodność a suplementacja

zajście w ciąże a suplementacja

Planując ciążę warto pamiętać o odpowiedniej diecie a także rozważyć suplementację składników wspierających płodność. Dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Z problemem niepłodności zmaga się na całym świecie około 60-80 milionów par, a przyczyny niemożności naturalnego zajścia w ciążę dotyczą zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Starając się o dziecko należy przede wszystkim zadbać o właściwy tryb życia i odpowiednią dietę. Warto też wiedzieć, że w okresie przedkoncepcyjnym zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą skorzystać ze specjalnie dla nich stworzonych preparatów zawierających składniki wspomagające naturalne poczęcie.

Jak dieta może wspierać płodność? Dieta śródziemnomorska

Dieta śródziemnomorska z produktami bogatymi w antyoksydanty i niewielką podażą produktów wysoko przetworzonych to obecnie najczęściej  polecana dieta dla przyszłych rodziców.

Dlaczego dieta śródziemnomorska to jeden z najskuteczniej sprzyjających płodności modeli żywieniowych? Przede wszystkim z uwagi na przeważającą obecność niskoprzetworzonych produktów roślinnych, szczególnie warzyw, owoców, nasion roślin strączkowych, orzechów, nasion i pełnoziarnistych produktów zbożowych, a także oliwy z oliwek, ryb i – w umiarkowanych ilościach – produktów mlecznych. Takie połączenie zapewnia odpowiednią podaż błonnika, folianów, witamin i składników mineralnych, a także korzystnych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów omega-3.

Istotne znaczenie ma również wysoka zawartość związków o działaniu antyoksydacyjnym Stres oksydacyjny pojawia się jako skutek braku równowagi między wolnymi rodnikami tlenowymi a antyoksydantami w organizmie. Występujące w nadmiarze reaktywne formy tlenu uszkadzają komórki, upośledzając ich działanie. Jednym z najważniejszych źródeł antyutleniaczy w diecie są warzywa i owoce, i między innymi dlatego dieta śródziemnomorska zalecana jest parom starającym się o dziecko.

Uzupełnieniem diety mogą okazać się składniki, które z jednej strony wspierają płodność, a z drugiej – przygotowują organizm przyszłej mamy na wyzwanie, jakim jest ciąża, a zarazem odgrywają ważną rolę w prawidłowym rozwoju płodu.

Kluczowe składniki diety śródziemnomorskiej

  • Warzywa i owoce – bogactwo witamin, składników mineralnych, błonnika i naturalnych związków bioaktywnych, podstawa modelu żywieniowego.
  • Nasiona roślin strączkowych – wartościowe źródło białka roślinnego, błonnika, folianów i innych mikroskładników.
  • Orzechy i nasiona – dostarczające cennych tłuszczów i mikroskładników.
  • Pełnoziarniste produkty zbożowe – źródło błonnika, witamin z grupy B, pomagają utrzymać prawidłową jakość diety.
  • Oliwa z oliwek – podstawowe źródło tłuszczu, bogate w związki bioaktywne, w tym polifenole.
  • Ryby i owoce morza – źródło pełnowartościowego białka i kwasów tłuszczowych omega-3.
  • Składniki o działaniu antyoksydacyjnym – obecne w powyższych produktach przeciwutleniacze, które pozytywnie wpływają na zdrowie reprodukcyjne kobiet i mężczyzn.

Co negatywnie wpływa na płodność?

Niewłaściwa masa ciała – zarówno zbyt wysoka, jak i zbyt niska jest jednym z czynników, które w znaczący sposób przyczyniają się do pogorszenia zdolności prokreacyjnych. Dzieje się tak dlatego, że tkanka tłuszczowa pełni funkcję narządu endokrynnego, który uczestniczy w produkcji, metabolizmie i regulacji hormonów zaangażowanych w prawidłowe funkcjonowanie układu rozrodczego. Zarówno nadmiar tkanki tłuszczowej, jak i  jej niedobór zaburzają równowagę hormonalną organizmu, prowadząc do niepłodności. Otyłości często towarzyszy oporność na insulinę. Zaburzenie to może wpływać na funkcjonowanie jajników i gospodarkę androgenową oraz zwiększać ryzyko zaburzeń owulacji. Otyłość jest również związana z większym ryzykiem występowania PCOS, choć nie jest jego bezpośrednią przyczyną. U mężczyzn nadmierna ilość tkanki tłuszczowej może zwiększać aktywność aromatazy, enzymu przekształcającego androgeny w estrogeny, co może prowadzić do zaburzeń gospodarki hormonalnej i pogorszenia parametrów nasienia.

Dlatego w okresie przygotowania do ciąży warto dążyć do utrzymania prawidłowej masy ciała poprzez odpowiednio zbilansowaną dietę i regularną aktywność fizyczną. W codziennym żywieniu należy ograniczać przede wszystkim żywność wysoko przetworzoną, produkty bogate w cukry dodane oraz tłuszcze trans, jednocześnie dbając o odpowiednią podaż warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, źródeł białka i korzystnych tłuszczów

Czynnikiem zaburzającym zdolność do zajścia w ciążę jest także palenie papierosów, co potwierdzono w licznych badaniach, dlatego zaptrzestanie palenia jest jednym z ważnych etapów przygotowania.

Co suplementować starając się o dziecko?

Cynk, kwas foliowy, jod, cholina i witamina D mają szczególne znaczenie w okresie przygotowania do ciąży.

Cynk odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu rozrodczego. Uczestniczy także w syntezie DNA.

Dlaczego już w okresie planowania ciąży należy przyjmować kwas foliowy? Składnik ten odgrywa przede wszystkim bardzo ważną rolę w prawidłowym rozwoju płodu, zmniejszając ryzyko m.in. wad cewy nerwowej (np. anencefalia, rozszczep kręgosłupa). Odpowiednia suplementacja kwasu foliowego jest istotna już w okresie przedkoncepcyjnym, ponieważ cewa nerwowa kształtuje się w pierwszych 28 dniach po zapłodnieniu – często zanim kobieta dowie się, że jest w ciąży. Foliany uczestniczą również w syntezie DNA, prawidłowych podziałach komórkowych oraz metabolizmie homocysteiny. Jego niedobór może skutkować niedokrwistością megaloblastyczną, hiperhomocysteinemią.

Jod jest niezbędny do prawidłowej produkcji hormonów tarczycy. Jest niezbędny dla właściwego rozwoju układu nerwowego płodu. Odpowiednia podaż jodu jest szczególnie ważna w okresie ciąży, gdy zapotrzebowanie na ten składnik wzrasta. Znaczny niedobór jodu może negatywnie wpływać na rozwój neurologiczny dziecka oraz zwiększać ryzyko powikłań związanych z ciążą. Znaczny niedobór jodu w ciąży może zwiększać ryzyko niekorzystnych następstw ciąży, w tym poronienia i zaburzeń rozwoju płodu.

Cholina uczestniczy w metabolizmie homocysteiny, Jest również ważna dla prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego płodu oraz integralności błon komórkowych. Witamina D wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.

Wsparcie płodności u mężczyzn

Foliany, cynk, selen, cholina, witamina B6, antyoksydanty, L-cysteina zalecane są jako wsparcie płodności i funkcji rozrodczych u mężczyzn. Składniki te są odpowiedzialne m.in. za utrzymanie odpowiedniego poziomu testosteronu, chronią komórki przed stresem oksydacyjnym (cynk, selen), wpływają na regulację aktywności hormonalnej (witamina B6) oraz korzystnie oddziałują na przebieg spermatogenezy (selen).

Choć jeszcze do niedawna nie było to oczywiste, wedle najnowszych badań, jakość plemników (a w szczególności budowa DNA) mają znaczący wpływ na utrzymanie ciąży. Im lepsza jakość męskiego materiału genetycznego, tym większa szansa na utrzymanie ciąży i prawidłowy rozwój zarodka. Dlatego również i mężczyznom zalecane jest zadbanie o odpowiednie odżywienie i styl życia w okresie starania się o dziecko. Na męską płodność mają negatywny wpływ m.in. palenie papierosów oraz niewłaściwa dieta, uboga w warzywa, owoce i inne źródła składników o działaniu antyoksydacyjnym. Czynniki te mogą sprzyjać zwiększonemu stresowi oksydacyjnemu, który może wiązać się z uszkodzeniem plemników. Konsekwencją niewłaściwego stylu życia jest pogorszenie parametrów nasienia, w tym spowolnienie ruchliwości plemników, a także uszkodzenia ich DNA.

Decyzja o rozpoczęciu suplementowania diety zawsze powinna być skonsultowana z lekarzem, który zaleci odpowiednie preparaty na podstawie oceny stanu odżywienia i ewentualnych badań.

Treści przedstawione w niniejszym artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny oraz informacyjny i nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji terapeutycznej.

Bibliografia:

Zimmer M, Sieroszewski P, Oszukowski P, et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna. 2020;5(4):170-181.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy. Dieta dla płodności. Portal Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. Dostęp 1 września 2026. https://ncez.pzh.gov.pl/ciaza-i-macierzynstwo/dieta-dla-plodnosci/

Nik Hazlina NH, Norhayati MN, Shaiful Bahari I, Nik Muhammad Arif NA. Worldwide prevalence, risk factors and psychological impact of infertility among women: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2022 Mar 30;12(3):e057132.

Łakoma K, Kukharuk O, Śliż D. The Influence of Metabolic Factors and Diet on Fertility. 2023 Feb 27;15(5):1180. doi: 10.3390/nu15051180. PMID: 36904180; PMCID: PMC10005661.

Kim EJ, Nho JH. Lifestyle Interventions for Adults with Infertility. J Lifestyle Med. 2022 May 31;12(2):69-71. doi: 10.15280/jlm.2022.12.2.69. PMID: 36157889; PMCID: PMC9490012.

Ferramosca A, Zara V. Diet and Male Fertility: The Impact of Nutrients and Antioxidants on Sperm Energetic Metabolism. Int J Mol Sci. 2022 Feb 25;23(5):2542.

Bisht S, Banu S, Srivastava S, Pathak RU, Kumar R, Dada R, Mishra RK. Sperm methylome alterations following yoga-based lifestyle intervention in patients of primary male infertility: A pilot study. 2020 May;52(4):e13551.