W świecie suplementów diety i naturalnych metod wspierania zdrowia, jeden składnik coraz częściej przyciąga uwagę naukowców, zielarzy i świadomych konsumentów – resweratrol. Dotąd kojarzony głównie z czerwonym winem i winogronami, dziś odkrywa przed nami swoje pełne oblicze w zupełnie nowym kontekście. Okazuje się, że prawdziwym skarbcem tego cennego związku nie są wcale winnice Prowansji, lecz… dzikie zarośla, gdzie niepozorna, często niedoceniana roślina rozwija swoje ekspansywne kłącza. Mowa o rdestowcu japońskim – zielonym gigancie o wielkiej sile terapeutycznej, znanym również jako rdest japoński lub rdestowiec ostrokończysty.
Choć uznawany jest za jeden z najbardziej inwazyjnych gatunków w Europie, rdestowiec od wieków wykorzystywany był w tradycyjnej medycynie Dalekiego Wschodu – jako remedium na stany zapalne, choroby skóry, wątroby, a także dolegliwości trawienne. Dziś, dzięki rozwojowi nauki, jego potencjał na nowo zostaje odkryty, a zawarty w nim resweratrol przebija swoją jakością i ilością nawet najbardziej szlachetne szczepy winorośli. Czy to możliwe, że ten niepozorny przedstawiciel rodziny rdestowatych to przyszłość naturalnej suplementacji?
Rdestowiec japoński – gdzie występuje i jak wygląda?
Rdest japoński (łac. Reynoutria japonica lub Polygonum cuspidatum) to roślina wykorzystywana od wieków w tradycyjnej medycynie krajów Dalekiego Wschodu. Pochodzi z Azji, gdzie naturalnie występuje m.in. w Chinach, Japonii i na Tajwanie. Obecnie można go spotkać także na terenie Europy – jego ekspansja nastąpiła samoistnie. Pierwsze doniesienia o jego uprawie pochodzą z Holandii (1823) i Wielkiej Brytanii (1825). Z czasem rdestowiec zaczął być popularnie sadzony jako roślina dekoracyjna w ogrodach przydomowych. Z uwagi na bardzo szybki i intensywny wzrost, z łatwością rozprzestrzenił się na znaczne obszary. Jest klasyfikowany jako gatunek inwazyjny – dynamicznie zajmuje nowe siedliska i wypiera lokalną florę, również w Polsce. W związku z tym jego usuwanie z naturalnych ekosystemów jest zalecane. Co więcej, chęć jego uprawy w ogrodzie wymaga uzyskania stosownego zezwolenia. W warunkach polskich roślina ta najczęściej porasta wilgotne rowy, doliny rzek oraz lasy łęgowe.
Rdestowiec to zielona roślina, której pędy mogą osiągać wysokość nawet do 5 metrów. Łodygi charakteryzują się pustym wnętrzem i łukowatym kształtem. Liście tej rośliny są dość pokaźne – zazwyczaj mierzą około 15 centymetrów długości i 10 centymetrów szerokości.
Rdestowiec japoński – właściwości i zastosowanie
Rdest japoński to roślina o długiej historii zastosowania w medycynie naturalnej Azji Wschodniej. Od tysięcy lat wykorzystywano go jako środek wspomagający leczenie stanów zapalnych, schorzeń skórnych i wątroby, a także jako naturalny lek na zaparcia. Szczególnie popularny był w Chinach, Japonii i Korei, gdzie jego właściwości terapeutyczne są cenione do dziś.
W Japonii znany jako itadori, rdestowiec wykorzystywany jest nie tylko leczniczo, lecz także kulinarnie. Największą popularnością cieszy się na wyspie Shikoku i w prefekturze Kochi, gdzie stanowi składnik wiosennej potrawy sansai – dania przygotowanego z dziko rosnących roślin. Młode pędy rdestowca, po zblanszowaniu i usunięciu skórki, można spożywać podobnie jak szparagi, smażyć w głębokim tłuszczu lub dodawać do zup. W Korei podawany jest najczęściej jako przystawka, natomiast w Chinach jego spożycie jest ograniczone regionalnie. W Wietnamie roślina ta znajduje się pod ochroną i nie jest wykorzystywana w kuchni.
Cennym składnikiem rdestowca, głównie jego korzeni, jest resweratrol – polifenol obecny również w czerwonym winie oraz skórkach winogron. Związek ten wykazuje szereg dobroczynnych właściwości zdrowotnych:
- działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne,
- wspiera profilaktykę chorób neurodegeneracyjnych,
- chroni układ sercowo-naczyniowy,
- hamuje agregację płytek krwi i ma właściwości przeciwmiażdżycowe,
- obniża poziom „złego” cholesterolu LDL,
- wspomaga kontrolę masy ciała,
- spowalnia procesy starzenia się organizmu.
Oprócz resweratrolu rdestowiec zawiera również inne fenole, takie jak kwas cynamonowy i elagowy, które działają ochronnie na wątrobę, obniżają poziom cholesterolu, trójglicerydów i glukozy we krwi, a jednocześnie podnoszą stężenie „dobrego” cholesterolu HDL, wspierając zdrowie serca.
Roślina jest także bogata w:
- fitosterole, kumaryny, garbniki,
- mikroelementy takie jak: cynk, żelazo, selen, mangan i miedź.
Właściwości rdestowca nie kończą się jednak na wsparciu metabolicznym. Roślina:
- wykazuje działanie detoksykujące i regenerujące,
- ma potencjał przeciwbakteryjny i przeciwwirusowy (badana jest pod kątem skuteczności w terapii boreliozy),
- wspiera równowagę hormonalną, regulując poziom hormonów płciowych.
Ze względu na szerokie spektrum działania, rdestowiec japoński znajduje zastosowanie zarówno w fitoterapii, jak i w nowoczesnych suplementach diety, stanowiąc naturalne wsparcie dla osób dbających o zdrowie, odporność oraz układ krążenia.
Rdestowiec japoński – skutki uboczne i przeciwwskazania
Choć rdestowiec japoński znany jest z wielu korzystnych właściwości prozdrowotnych, nie jest pozbawiony przeciwwskazań do stosowania. Nie powinien być zażywany w dużych ilościach przez osoby:
- uczulone na składniki tej rośliny,
- dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia,
W większości przypadków suplementacja rdestem jest dobrze tolerowana. Jednak przyjmowanie zbyt dużych dawek może prowadzić do niepożądanych objawów ze strony układu trawiennego. Do najczęstszych skutków ubocznych należą:
- bóle brzucha,
- biegunki,
- nudności i wymioty.
Dlatego zaleca się stosowanie preparatów z rdestowcem zgodnie z zaleceniami producenta lub wskazaniami specjalisty. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z nadwrażliwością pokarmową lub chorobami przewodu pokarmowego.
Rdestowiec japoński jako źródło resweratrolu
Rdestowiec jest źródłem resweratrolu – silnego przeciwutleniacza. Rdest zawiera największe ilości tej substancji, co czyni go głównym surowcem wykorzystywanym do pozyskiwania resweratrolu na potrzeby produkcji suplementów diety.
Na szczególną uwagę zasługuje historia jego popularności. Rozgłos wokół resweratrolu pojawił się, gdy badacze zaczęli analizować zjawisko określane jako „francuski paradoks”. Polega on na tym, że mieszkańcy krajów śródziemnomorskich, mimo spożywania diety bogatej w tłuszcze nasycone, rzadziej chorują na schorzenia układu sercowo-naczyniowego. To zjawisko wzbudziło zainteresowanie środowisk naukowych, które ostatecznie powiązały tę zależność z obecnością resweratrolu w czerwonym winie spożywanym w rozsądnych ilościach. Uznano, że właśnie ten składnik może odpowiadać za korzystny wpływ diety śródziemnomorskiej na serce.
Jak stosować rdestowiec japoński?
Rdestowiec japoński najczęściej przyjmowany jest w formie suplementów diety zawierających standaryzowany ekstrakt. Taka postać preparatu uznawana jest za najpraktyczniejszą i najłatwiejszą w stosowaniu. Wybierając suplement, warto zwrócić uwagę, czy został on poddany procesowi standaryzacji. Oznacza to, że zawartość substancji aktywnych w produkcie, w tym przypadku resweratrolu, została dokładnie określona i potwierdzona w badaniach. Preparaty w postaci tabletek lub kapsułek z rdestowcem japońskim często zawierają ekstrakt standaryzowany na 50% resweratrolu, ale można znaleźć również ekstrakty o dużo większej zawartości składnika aktywnego.
Alternatywną formą stosowania tej rośliny są suszone części – głównie korzeń oraz liście. Z takiego surowca można sporządzać różne preparaty domowe, takie jak napary, odwary, maceraty czy wzmacniające nalewki i toniki. Dla wzmocnienia efektu często łączy się rdestowiec z innymi ziołami, np. miłorzębem, brzozą czy głogiem.
Zazwyczaj sugeruje się suplementację rdestowcem japońskim w ilości około 300 mg dziennie. Przy ekstrakcie standaryzowanym na 50% odpowiada to dawce 150 mg resweratrolu na dobę. Warto jednak pamiętać, że optymalna ilość może się różnić w zależności od konkretnego produktu, jego składu, a przede wszystkim przeznaczenia.
Jeśli zamiast suplementu stosuje się napar z rdestowca, najczęściej poleca się użycie dwóch łyżek suszu, które należy zalać dwiema szklankami gorącej wody. Napar powinien parzyć się przez około 30 minut, po czym należy go przecedzić i spożywać porcjami w ciągu dnia.
Rdestowiec japoński – naturalne źródło resweratrolu o wyjątkowym potencjale
Rdestowiec japoński, choć przez wielu uznawany za roślinę inwazyjną, zyskuje dziś status jednego z najcenniejszych surowców wykorzystywanych w naturalnej suplementacji. Jego największym atutem jest wysoka zawartość resweratrolu – związku o silnym działaniu przeciwutleniającym, przeciwzapalnym i wspierającym układ sercowo-naczyniowy, który jakościowo i ilościowo przewyższa nawet winogrona, z którymi do tej pory był najczęściej kojarzony.
W tradycyjnej medycynie Azji Wschodniej rdestowiec od wieków pełnił rolę naturalnego środka wspomagającego zdrowie wątroby, skóry i układu trawiennego. Dziś, dzięki badaniom naukowym, jego właściwości są szeroko potwierdzane, a popularność suplementów z tej rośliny stale rośnie.
Bibliografia:
- Pirożnikow E., Rdestowiec ostrokończysty (Reynoutria japonicaHoutt.) – roślina użytkowana kulinarnie w Puszczy Białowieskiej, TNO BIOLOGIA POLSKA 2012; 2: 27-32.
- Kopeć A. i wsp., Prozdrowotne właściwości resweratrolu, ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość 2011; 5 (78): 5-15.
- https://ttbuczak.eu/rdest-japonski/.
- Otręba A., Michalska-Hejduk D., Inwazyjne gatunki roślin w Kampinoskim Parku Narodowym i w jego sąsiedztwie, Park Narodowy 2014.
- Sheng Z. i wsp., Capability of polygonum cuspidatum extract in inhibiting AGEs and preventing diabetes, Food Sci Nutr 2019; 7 (6): 2006-2016.
